تبلیغات
یاران نور - «ازلام» مدرن
 
یاران نور
 
 

پنجشنبه 24 دی 1388 :: نویسنده : پرواز

انبوه مسائلی كه در كسوت نعمت یا نقمت گریبانگیر مسلمانان در روزگار اكنون ما می‌شود باعث شده كه بسیاری از حوزه نظر و عمل درباره این مسائل سرگردان شده و در جست‌وجوی اهل ذكر و راسخون در علم برآیند تا شائبه هرگونه اشتباه و سهوی را در عمل و نظر از خود بپیرایند.
یكی از این دست مسائل، تاسیس شركت‌های هرمی و عضو‌گیری این گروه‌هاست كه افراد بسیاری از جامعه را به خود مشغول داشته و دستمایه مشكلات حادی در سطوح مختلف نیز شده است. این مشكلات نهایتا دستگاه‌های قانونی و قضایی را بر آن داشت تا به مبارزه و جلوگیری از ایجاد و ادامه فعالیت چنین شركت‌هایی بپرازند تا اینكه اخیرا در یكی از سایت‌ها به نقل از مقامی مسئول از احیای مجدد جواز فعالیت این شركت‌ها خبر داده شد. نوشتار حاضر اما پاسخ آیت‌الله‌العظمی جعفر سبحانی به حكم شرعی فعالیت این نوع شركت‌ها و عضویت در آنهاست كه از نظر شما می‌گذرد.

نخست باید ماهیت این شركت تبیین و سپس به بیان حكم شرعی آن پرداخته شود. رایج‌ترین صورت آن این است كه شركتی تشكیل می‌شود مثلا به نام «شركت آفتاب». كسی كه بخواهد به عضویت این شركت درآید باید برگی را از این شركت، به قیمت خاصی مثلا یكهزارتومان بخرد و در آن برگ اسامی 5نفر به ترتیب نوشته شده است؛ مثلا:
1-زید 2- عمرو 3- بكر 4- عدی 5- خالد
نفر اول همراه با شماره حساب‌بانكی است.
پس از خرید این برگ باید 3كار انجام دهد:

اولا: مبلغی (مثلا یك هزار تومان) به حساب نفر اول كه شماره حساب بانكی دارد واریز كند.

ثانیا: یك هزارتومان مثلا به حساب بانكی شركت كه گرداننده این امور است نیز واریز كند.

ثالثا: همه مدارك را با پست سفارشی به آدرس شركتی كه عضویت آن را پذیرفته است بفرستد و در انتظار بنشیند كه پاسخ شركت به او برسد.

وقتی پاسخ شركت به وی رسید چنین خواهد بود كه 4برگ برای این عضو ارسال می‌شود و در آن برگ‌ها همان اسامی پنج‌گانه ذكر شده ولی اسم نفر اول حذف گردیده و اسم این عضو در رتبه پنجم قرارگرفته است و طبعا افراد دیگر نیز یك رتبه پیش افتاده‌اند.

پس از رسیدن این چهاربرگ باید این عضو تلاش كند هریك از این برگ‌ها را به فرد دیگری كه مایل است عضویت شركت را بپذیرد، بفروشد. در این صورت  هریك از این چهارعضو كه خریدار4برگ شدند باید راهی را كه عضو نخست پیموده است بپیمایند؛ یعنی هر برگی را مثلا به قیمت یك‌هزارتومان از عضو اول بخرند(در این صورت با فروش هر چهاربرگ به 4هزارتومان كلیه هزینه‌هایی كه عضو اول انجام داده بود تامین می‌شود بلكه چیزی نیز افزون باقی می‌ماند).

سپس هریك از این چهارعضو مبلغی را (مثلا هزارتومان) به حساب نفر اول لیست خود واریز می‌كنند و مبلغی نیز (مثلاهزارتومان) به حساب شركت كه اشراف بر این كارها دارد نیز واریز می‌نمایند، سپس هركدام كارهایی را كه صورت داده به وسیله پست سفارشی برای شركت ارسال می‌كند و در این صورت هریك از این چهارنفر كه هركدام 3هزار و اندی هزینه كرده باید ناچار به‌سان عضو نخست منتظر باشد كه پاسخ شركت به او برسد.

آنگاه كه جواب رسید برای هر یك از این چهار نفر بسته‌ای كه حاوی 4برگ دیگر است ارسال می‌شود كه در آن برگ‌ها یك نام دیگر از نام این عضو دوم در ردیف پنجم و نام عضو نخست در ردیف چهارم قرار گرفته است و باید هر یك از این چهار نفر كه در عرض هم هستند 4برگ ارسالی را به 4نفر بفروشند و خریدار جدید علاوه بر اینكه مبلغی را باید به عنوان خرید بپردازد 2مبلغ دیگر را نیز باید هزینه كند؛ مبلغی را برای فردی كه در رتبه اول لیست فروش قرار دارد و مبلغی را نیز برای شركت واریز كند و سپس همه رسیدهای بانكی خود را برای شركت ارسال كند و در انتظار پاسخ بنشیند.

در این صورت خواهیم دید كه تعداد كسانی كه به وسیله عضو اول عضویت پذیرفته‌اند 4نفر و كسانی كه به وسیله اعضای ردیف دوم عضویت یافته‌اند به 16نفر خواهد رسید.

سپس این  16نفر كه علاقه‌مندند عضویت شركت را بپذیرند باید هر یك كارهای پیشین را انجام دهند؛ یعنی پس از خرید برگی به قیمت هزارتومان 2كار دیگر نیز انجام دهند؛ یكی واریز مبلغی به حساب فرد رتبه یك لیست خود و دیگری برای شركت؛ سپس مجموع فیش‌ها را برای شركت بفرستند و در انتظار پاسخ باشند. طبعا نتیجه پاسخ، ارسال 64برگ برای 16نفر خواهد بود كه برای شركت 64عضو جدید بیابند و هریك از این 64نفر علاوه بر خرید برگ، 2كار دیگر را انجام دهند و فیش‌های بانكی را برای شركت ارسال كنند و منتظر نتیجه باشند. طبعا نتیجه این خواهد بود كه برای این 64نفر 256برگ خواهد آمد كه خواهان عضویت این تعداد است.

هرگاه آن 64نفر توانستند(256= 4× 64) 256‌برگ را به فروش برسانند و كارهای پیشین را تكرار كنند قطعا برای هریك از این نفرات4برگ خواهد آمد كه مجموع برگ‌ها(4×256)  1024 برگ خواهد بود. در این مرحله عضو نخست به‌تدریج از رتبه پنجم به رتبه اول ارتقا یافته و از هریك از این 1024 نفر یك‌هزار تومان  بلاعوض دریافت خواهد كرد و در نتیجه مالك یك میلیون و 24هزارتومان خواهد بود (1000×1024) بدون اینكه دیناری ضرر ببیند؛ بلكه آنچه را هزینه كرده بود با فروش  4برگ تامین كرده و در نهایت این مبلغ هنگفت را مالك شده است.
و به همین ترتیب اگر عضویت پیش برود عضو دوم نیز پس از عضو اول مالك این مبلغ خواهد شد و همچنین اعضای دیگر به سان عضو اول بدون هزینه‌كردن چیزی مالك آن مبلغ خواهند شد.

این است واقعیت این شركت كه نامش همه‌جا را پر كرده و درحقیقت خواب و خیالی است كه جهانخواران می‌خواهند از این طریق جیب خود را پركرده و جیب ملت‌های فقیر را خالی كنند، زیرا قطع نظر از ادله شرعی كه این نوع شركت را حرام می‌داند خیالی‌بودن آن را با ارقام ریاضی روشن می‌كنیم.

عضو نخست در صورتی مالك این مبلغ می‌شود كه اعضای ردیف نهایی شركت به 1024نفر برسد ولی عضوهای چهارگانه كه همگی در رتبه دوم قرار دارند اگر امكان تملك این مبلغ برای آنها باشد باید اعضای ردیف نهایی به 4096نفر (4096= 4×1024)برسد و همچنین اعضای ردیف سوم كه همگی در یك قرار دارند(16نفر) اگر امكان تملك این مبلغ برای آنها شد باید اعضای ردیف  نهایی شركت به(4×4096)  16386 نفر  برسد و همچنین اعضای ردیف چهارم كه همگی در یك رتبه‌اند (64نفر) زمینه تملك این مبلغ بستگی دارد كه تعداد اعضا به (4×16386) 65536 برسد و اگر اعضای رتبه پنجم كه تعداد آنها 256نفر است بخواهند مالك چنین مبلغی شوند باید تعداد اعضا به (4×65536) 262144نفر برسد.

و در محاسبات تجاری چنین احتمالی با صفر مساوی است و چگونه این شركت می‌خواهد همه اعضا به چنین مبلغی برسند در حالی كه احتمال تملك مبلغ یادشده حتی برای نخستین عضو بسیار بعید است.

و لذا گفته شد این نوع شركت افسانه‌ای بیش نیست و هرگز نمی‌تواند در دل جامعه به صورت منطقی جایی باز كند جز اینكه اعضای نخست بدون محاسبات ریاضی فریب وعده‌های تو خالی را می‌خورند و مبالغی را خرج می‌كنند.
تاكنون ماهیت شركت بیان شد. اكنون به حكم شرعی آن می‌رسیم.

دلایل نامشروع‌بودن این شركت

1- اقتصاد اسلامی براساس كار و تولید استوار است نه بر بخت و شانس. پیامبرگرامی(ص) فرمود:«آن كس كه بار زندگی را بر دوش دیگران بیندازد از رحمت خدا دور است.»(1).
از احادیث اسلامی استفاده می‌شود كه تولید اساس زندگی اسلامی است. امام صادق(ع) می‌فرماید: «من در برخی از اراضی مزروعی خود كار می‌كنم و عرق می‌ریزم با اینكه كسانی هستند كه برای من كار كنند ولی من عملا می‌خواهم بگویم خدایا من دنبال روزی حلال هستم و من دوست دارم كه مرد در طلب روزی زیر آفتاب سوزان ناراحت شود»(2).
در احادیث اسلامی كشاورزان گنج‌های خدا روی زمین معرفی شده‌اند؛ آنجا كه امام صادق(ع) می‌فرماید:«الزارعون كنوز الله فی ارضه؛ «كشاورزان گنجینه‌های خدا در روی زمینند.»(3).

امام در فرمان خود به مالك اشتر صنعتگران را مورد توصیه قرار می‌دهد و درباره آنان چنین می‌فرماید:
«فانهم مواد المنافع و اسباب المرافق؛ آنان ریشه‌های سود و وسیله استراحت مردم هستند.»(4).

و در مبارزه با تنبلی و دست‌ روی دست گذاردن و انتظار كمك از دیگران نكوهش‌های زیادی وارد شده كه فقط به یك حدیث اكتفا می‌كنیم. پیشوای هفتم، امام موسی‌بن‌جعفر(ع) می‌فرمایند:
«ان الله لیبغض العبد النوام و ان الله لیبغض العبد الفارغ»(5).

بنابراین این نوع شركت‌ها اگر در جامعه ریشه بدواند، نتیجه این می‌شود كه افراد با كاغذبازی و بخت‌آزمایی در فكر درآمد بوده و كار و كوشش را تعطیل كنند، نه كشاورزی رواج پیدا می‌كند و نه صنعت و نه ابتكار در علم و دانش.

چگونه  چنین اقتصادی می‌تواند با اقتصادی اسلامی تطبیق كند؟ در پایان بحث خواهیم گفت شبیه این نوع بخت‌آزمایی در میان عرب جاهلی رواج داشته و در قرآن از آن به نام «ازلام» یاد شده است.

2- اقتصاد اسلامی براساس این است كه تجارت با اسباب عادی و عقلایی كه پیوسته در میان عقلا رواج داشته پیش برود و هر نوع درآمدی را كه براساس امور واهی و باطل باشد حرام و غیرمشروع اعلام فرموده است؛ چنان كه می‌فرماید:
«یا ایهاالذین آمنوا لاتاكلوا اموالكم بینكم بالباطل الا ان تكون تجاره عن تراض منكم؛ ای افراد با ایمان اموال یكدیگر را به باطل (از طرق نامشروع) نخورید مگر اینكه تجارتی با رضایت شما انجام گیرد.»(6).

ظاهر آیه این است كه تملك اموال دیگران باید براساس تجارت انجام گیرد و اگر بر غیر آن اساس شد نوعی اكل مال به باطل است. ممكن است گفته شود انسان از طریق هبه مالك هدیه می‌شود. پاسخ آن این است كه هبه از مقوله تجارت نیست بلكه یك نوع تكریم است به بستگان و دوستان، در حالی كه شركت‌های هرمی با گستردگی عظیم خود رنگ تجارت به خود گرفته و ادعا می‌كنند كه می‌خواهند مردم را از این طریق ثروتمند كند.

3- چنین خریدوفروشی غرری است. محدثان اسلامی از رسول گرامی(ص) نقل كرده‌اند آن حضرت از هر نوع  دادوستد غرری نهی كرده است و لفظ حدیث این است كه «نهی النبی عن بیع الغرر»(7) و «غرر» در لغت به معنی خطر است و اگر هم به جهل تفسیر می‌شود به خاطر این است كه جهل سبب خطر می‌شود. چه معامله‌ای پرخطرتر از اینكه افراد در خرید این برگ‌ها هزینه می‌كنند در حالی كه طبق محاسبات ریاضی رسیدن به آن هدف عالی (000/024/1 تومان) جز یك احتمال مثبت در مقابل هزاران احتمال منفی نیست؟

4- روح این كار نوعی قمار و برد و باخت است كه در حقیقت مبلغی را خرج می‌كند به امید آنكه مبلغ گزافی نصیب او شود. شگفت اینكه در دوران جاهیت صورتی از این قمار وجود داشته كه از آن به «ازلام» تعبیر می‌كرده‌اند و قرآن كریم در آیه‌ای به آن اشاره كرده و می‌فرماید:
«یا ایها الذین آمنوا انما الخمر و المیسر و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه لعلكم تفلحون* انما یرید الشیطان ان یوقع بینكم العداوه و البغضاء فی الخمر و المیسر و یصدكم عن ذكرالله و عن الصلوه فهل انتم منتهون؛ ای كسانی كه ایمان‌آورده‌اید شراب و قمار و به تها و ازالام(=نوعی بخت‌آزمایی) پلید و از عمل شیطان است؛ از آنها دوری كنید تا رستگار شوید. شیطان می‌خواهد به وسیله شراب و قمار در میان شما عداوت و كینه ایجاد كند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد آیا (با این همه زیان و فساد و با این نهی اكید) خودداری خواهید كرد.»(8).

قرآن كریم در آغاز سوره مائده، آیه3، آنجا كه محرمات الهی را می‌شمارد و می‌فرماید: «حرمت علیكم...» به این مساله نیز اشاره می‌كند كه: «... و ان تستقسموا بالازلام؛ بر شما حرام شده است، قسمت‌كردن گوشت حیوان به وسیله چوبه‌های تیر مخصوص بخت‌آزمایی».

جریان از این قرار بود كه10نفر با هم شرط‌بندی می‌كردند و حیوانی را خریداری و ذبح نموده، سپس 10چوبه تیر كه روی 7عدد از آنها عنوان «برنده» و 3عدد عنوان «بازنده» ثبت شده بود در كیسه مخصوصی می‌ریختند و به صورت قرعه‌كشی آنها را به نام یك‌یك از آن ده نفر بیرون می‌آوردند. هفت چوبه تیر به نام هركس می‌افتاد سهمی از گوشت برمی‌د‌اشت و چیزی در برابر آن نمی‌پرداخت ولی آن سه نفر كه تیرهای بازنده را دریافت داشته بودند باید هركدام یك‌سوم قیمت حیوان را بپردازند بدون اینكه سهمی از گوشت داشته باشند. این چوبه‌های تیر را «ازلام» (جمع «زلم» بر وزن «قلم») می‌نامیدند.(9 ) . اسلام، خوردن این گوشت‌ها را تحریم كرد نه به خاطر اینكه اصل گوشت حرام بوده باشد بلكه به خاطر اینكه جنبه قمار و بخت‌آزمایی دارد و می‌فرماید:«و ان تستقسموا بالازلام». روشن است كه تحریم قمار و مانند آن اختصاص به گوشت حیوانات ندارد بلكه در هر چیزی انجام گیرد ممنوع است و تمام زیان‌ها و فعالیت‌های حساب‌نشده اجتماعی و برنامه‌های خرافی در آن جمع می‌باشد.

5- مایه نزاع و جدال در جامعه است. قرآن مجید یكی از علل تحریم شراب و قمار را این می‌داند كه درجامعه دشمن‌پرور و موجب ستیزه‌جویی است. اكنون با توجه به همین مطلب در رسانه‌ها می‌بینیم پرونده‌هایی در قوه قضاییه مطرح است كه همگی مربوط است به شركت‌های هرمی كه بسیاری از آنان فریب سراب را خورده و تصور كرده‌اند كه به آب خواهند رسید.

6- حقیقت یكی است شیوه‌های مختلف: اكنون برای جلب مشتری شیوه كار را عوض كرده مسئله الماس‌فروشی را مطرح می‌كنند كه اگر كسی الماسی را بخرد و ضمنا 4مشتری معرفی كند برای او پاداش چنین و چنان خواهد بود. در حقیقت الماس بهانه است و حقیقت همان است كه از این طریق افراد را برای عضویت جلب كرده و همگی در انتظار بخت و شانس باشند؛ بنابراین هرچه هم شیوه شركت را عوض كنند روح شركت همان است كه گفته شد.

7- بسیاری از این شركت‌ها به‌ظاهر ایرانی است و گردانندگان با چهره‌های دینی مشغول كارند و از این طریق مردم را، فریب می‌دهند كه كاملا شركت ایرانی و دینی است اما پشت سر آنان قدرت‌ها یا شركت‌های خارجی هستند كه از این طریق می‌خواهند سرمایه شركت را به خارج منتقل كنند و فقر را برای ما به ارمغان بیاورند.

8- پیش از ما كشورهای دیگر این كار را تجربه كرده‌اند و جز ورشكستگی‌ چیزی نصیب آنان نشده است. از قرار اطلاع كشور آلبانی یكی از این كشورهاست كه برای تاسیس این شركت‌ها مجوز صادر كرد؛ چیزی نپایید كه با شورش مردمی روبه‌رو شد و همگان احساس كردند كه اقتصاد كشور در سراشیب نابودی است و دولت كنار رفت و دولت دیگر تشكیل شد و مجوزها را ابطال كرد.

باتوجه به آنچه گفته شد هیچ فرد مسلمانی نباید دست به چنین‌ كار آلوده بزند و دنیا و سرای دیگر خود را پایمال سازد. 




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : پرواز
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما در مورد انتخاب موضوعات مذهبی برای این وبلاگ چگونه است؟





جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :