تبلیغات
یاران نور - الیسع در قرآن
 
یاران نور
 
 

چهارشنبه 24 شهریور 1389 :: نویسنده : پرواز

 

در قرآن می خوانیم:

وَ اذْکُرْ إِسْماعیلَ وَ الْیسَعَ وَ ذَا الْکِفْلِ وَ کُلُّ مِنَ اْلأَخْیارِ ص/ 48 - وَ إِسْماعیلَ وَ الْیسَعَ وَ یونُسَ وَ لُوطًا وَ کلاًّ فَضَّلْنا عَلَى الْعالَمینَ انعام/86

86

الیسع کیست؟

مشهور این است که الیسع پسر اخطوب پسر عجوز، و در زبان عِبْرانی الیشع پسر شافات است. گویند معنای الیشع در زبان عِبْری نجات دهنده وشافاط به معنی قاضی است. ایشان از اهالی منطقه‌ای به نام »آبل محوله« و کشاورز بود. گویند بدین خاطر وی را پسر عجوز می‌خوانند، که مادرش او را در پیری‌زاده بود.

 

 

دودمان الیسع

ابن اسحاق می‌گوید: «الیسع پسر اخطوب می‌باشد». همان‌گونه که بیان شد قول مشهور نیز همین است. ابن عساکر الیسع را از دودمان حضرت ابراهیم می‌داند.این قول می‌تواند مؤید کسانی باشد که در آیه شریف «و تِلکَ حُجَّتُنا اتَیناها ابراهیم علی قَوْمِه ... و مِنْ ذریته داود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون ... و زکریا و یحیی و عیسی و الیاس ... و اسماعیل و الیسع و یونس و لوطاً». انعام / 83 ـ 86، ضمیر در «و مِن ذُرّیته» را به حضرت ابراهیم برگردانند و الیسع را یکی از دودمان ابراهیم بدانند.

 پیامبری که از قبر بیرون آمد و طالوت مبعوث شد تا او را به کفاره گناهش آگاه سازد، الیسع ابن اخطوب بوده است

سیمای الیسع در قرآن

نام وی فقط دو مرتبه در قرآن کریم در سوره انعام آیه 86، و سوره ص آیه 48، ذکر شده است.

1. در یک آیه وی از دودمان حضرت ابراهیم شمرده شده است: «وَ تِلْکَ حُجَّتُنا اتیناها ابراهیم علی قومِه ... و مِن ذُریته ... و اسماعیل و الیسع و یونس و لوطاً».

2. در آیه دیگری، به این نکته اشاره شده که الیسع از هدایت ویژه خداوند بهره‌مند بوده است: «کُلاً هَدَینا و نوحاً هَدَینا مَن قَبْل و مَنْ ذُرِیته ... و اسماعیل و الیسع و یونس و لوطاً».

3. ویژگی دیگر وی برتری یافتن او بر همه مردم عصر خویش است: «و اسماعیل و الیسع و یونس و لوطاً و کُلًّا فضَّلنا علی العالمین».

4. ایشان دارای کتاب بود: « اولئک الذّین اتَینهم الکتاب».

5. الیسع دارای منصب قضاوت بود: «اتَینهم ... الحکم».

6. به مقام نبوت نایل شده بود: «آتینهم ... النبوَّة».

7. آن بزرگوار از برگزیدگان و نیکان به شمار رفت: « و اذکر اسماعیل و الیسع و ذالکفل و کل من الاخیار».ص / 48

در بعضی از دعاها به این ویژگی اشاره شده است.

 

الیسع دستیار الیاس

الیسع در زمان پیامبری الیاس دستیار ایشان بود و در کنار وی مردم را به پرستش خداوند یکتا دعوت می‌نمود؛ چنان که نقل شده است:

«وقتی الیاس بر قوم خود غضب کرد، از خداوند طلب کرد که هفت سال بر قوم خویش باران نفرستد. پس دعای الیاس به اجابت رسید و قحطی و گرسنگی بر قوم الیاس حاکم شد. پس از اینکه قحطی و گرسنگی و مرگ و میر میان آنها بسیار شد، قوم الیاس به خود آمدند و با ندامت و پشیمانی نزد الیاس آمدند و طلب بخشش کردند و از او خواستند که از خداوند درخواست باران نماید. چون شب شد، الیاس به مناجات ایستاد و دعا کرد و به الیسع گفت که به اطراف آسمان بنگرد. الیسع گفت: ابری می‌بینم که بلند می‌شود. الیاس گفت: بشارت باد تو را که باران می‌آید».

در نقل دیگری، الیاس الیسع را به سوی پادشاهی ظالم و جبار فرستاد و او را از ظلم و جور بر حذر داشت.

 

پیامبری الیسع

هنگامی که پیامبری حضرت الیاس به پایان رسید، خداوند به الیاس بال داد، لباس نور بر او پوشانید او را به آسمان برد. الیاس عبای خود را از میان آسمان برای الیسع به زیر انداخت و حق تعالی الیسع را به پیامبری برگزید و وحی به سوی او فرستاد و او را تقویت نمود.

ثعالبی می‌گوید: « عبایی ‌که الیاس از آسمان برای الیسع فرود فرستاد، علامت و نشانه بر پیامبری الیسع است». الیسع یکی از انبیای بنی‌اسرائیل و از جمله پیامبرانی است که ما بین رسالت حضرت سلیمان و مسیح به پیامبری برگزیده شد.

گویند ایشان در زمان آخاب، یکی از پادشاهان بنی اسرائیل، به نبوت رسید.

 

مهاجرت الیسع

ایشان دعوت خود را از منطقه‌ای به نام «بانیاس»، یکی از شهرهای سوریه، آغاز کرد. الیسع بعد از الیاس در حالی که متمسک به شریعت و طریقت الیاس بود، مردم را به سوی خدا و پرستش او دعوت می‌کرد. در تفسیر نمونه آمده است: الیسع برای تحکیم آیین خداوند برنامه هجرت را عملی ساخت و همانند حضرت اسماعیل و لوط و یونس دست به مهاجرت دامنه داری زد و آیه شریف «کُلّاً فَضَّلْنا علی العالمین» انعام/ 86 گواه بر این مطلب است، و می‌گویند این آیه شریف می‌تواند اشاره به همین سیر آنها به جهان و در میان اقوام مختلف داشته باشد.

 

معجزات الیسع

امام رضا علیه‌السلام در مناظره خود با «جاثلیق» فرمود: فانَّ الیسَعَ قَدْ صَنَعَ مِثلَ ما صنعَ عیسی، مَشی علی الماء و اَحْیی المَوْتی و اَبْرَأ الاَکِمَه و الاَبْرَص؛ الیسع روی آب راه می‌رفت، مردگان را زنده می‌کرد، بیماران مبتلا به برص و خوره را شفا می‌داد.

گویند معجزات الیسع برای بنی اسرائیل از منطقه‌ای به نام «رایحا» آغاز شد. البته هیچ منافاتی بین آغاز رسالت الیسع از «بایناس» سوریه و آغاز معجزات وی از «اریحا»ی اردن وجود ندارد؛ چرا که هیچ تلازمی میان همراه بودن معجزه با آغاز رسالت وجود ندارد.

 

پیروان الیسع

پیروان الیسع بعد از مشاهده معجزات خداپرست شدند و با اینکه او مردگان را زنده می‌کرد و بیماران را شفا می‌داد، امّا هیچ‌گاه پیروان الیسع، او را خدا قرار ندادند و غیر از خداوند را پرستش نمی‌کردند؛ چنان که امام رضا علیه‌السلام در پاسخ به سؤال چاثلیق می‌فرماید: «فَلَمْ تَتَّخِذْه امَّتُه وَ لَمْ یعْبُدْه اَحدٌ مُنْ دُونِ الله عَزَّوَجَلَّ؛ امت الیسع، او خداوند ندانستند و به جز خداوند را نپرستیدند.«

روایت ابن‌عباس نیز گواه بر این مطلب است: «وقتی که الیسع به پیامبری برگزیده شد، بنی‌اسرائیل او را احترام ‌کردند و به سیره حسنه او هدایت ‌یافتند». علّامه طباطبایی مطلبی را نقل می‌کند که به ظاهر با مطلب فوق منافات داد و آن اینکه خداوند قوم الیسع را به قحطی و عذاب سخت مبتلا کرد.

ممکن است مراد علّامه، سرانجام پیروان الیسع بعد از وفات او باشد و چنان‌که خواهد آمد، در اواخر پیامبری الیسع، فحشا و معصیت بین پیروان ایشان بسیار شد و خداوند قحطی را بر آنان حاکم ساخت.

 

قدمگاه الیسع

علی بن عاصم کوفی می‌گوید: «بر امام حسن عسگری علیه‌السلام وارد شدم. ایشان فرمود به زیر پایت بنگر و به آنچه که بر آن پا نهادی نظر کن؛ زیرا آن فرشی است که بسیاری از پیامبران و امامان بر روی آن نشسته‌اند. سپس فرمود: نزدیک‌تر بیا. پس به حضرتش نزدیک شدم، دست شریفشان را بر صورتم نهاد، قدرت بینایی عالَم دیگر را یافتم و دیدم که بر آن فرش اثری از جای پا و نقشهایی است. فرمود: این اثر پای حضرت آدم است و این مکان نشستن ایشان می‌باشد. اینجا جای اثر هابیل، و اینجا اثر شیث، و اینجا اثر دانیال و الیسع و ... می‌باشد».

هنگامی که پیامبری حضرت الیاس به پایان رسید، خداوند به الیاس بال داد، لباس نور بر او پوشانید او را به آسمان برد. الیاس عبای خود را از میان آسمان برای الیسع به زیر انداخت و حق تعالی الیسع را به پیامبری برگزید و وحی به سوی او فرستاد و او را تقویت نمود.

رجعت الیسع

ابن اسحاق می‌گوید: « پیامبری که از قبر بیرون آمد و طالوت مبعوث شد تا او را به کفاره گناهش آگاه سازد، الیسع ابن اخطوب بوده است». گواه بر این مطلب این است که: طالوت گناهان زیادی مرتکب شده بود و از خدای عزوجل درخواست توبه و اظهار برائت و پشیمانی از آن گناهان می‌کرد. پس به راهنمایی یکی از پیامبران بنی اسرائیل، که اسم اعظم را می‌دانست، بر سر قبر الیسع رفتند. الیسع از قبر بیرون آمد و به طالوت گفت کفاره گناهان تو این است که خودت و خانواده‌ات باید در راه خدا جهاد کنید تا کشته شوید. سپس به قبر بازگشت.

 

الیسع در عصر ظهور

در روایتی از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم آمده است که هنگام ظهور حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف، الیسع نیز به میدان می‌آید و در کنار حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف قرار می‌گیرد و مردم را انذار و ادّعاهای دجّال را تکذیب می‌کند.

 

سرانجام الیسع

گویند ایشان در قرن هفتم قبل از میلاد می‌زیسته و در زمان یکی از پادشاهان بنی اسرائیل به نام «یؤاش» در سال 840 قبل از میلاد مسیح وفات کرده است. در محل دفن ایشان اختلاف است که جمعاً سه قول است:

1. یاقوت حموی وقتی مشاهد و مزارات مصر را بر می‌شمارد، نامی از قبر الیسع به میان می‌آورد و آن را در مصر می‌داند و به ظاهر نیز این قول را قبول می‌کند.

2. بعضی نیز قبر ایشان را در دمشق و در منطقه‌ای به نام «بُسْر» می‌دانند.

3. برخی دیگر نیز قبر الیسع را در مکانی به نام «سامرّه»، ما بین مکه و مدینه، می‌دانند.

در تعیین آرامگاه الیسع به صورت دقیق نمی‌توان اظهار نظر کرد؛ چرا که ایشان پس از اینکه به پیامبری رسید، برای هدایت مردم به مناطق مختلفی هجرت نمود و همین امر مشخص نمودن آرامگاه ایشان را مشکل می‌سازد.

 

جانشین الیسع

درباره جانشینی بعد از الیسع بین علما و مورخان اختلاف شده که ما به ذکر اقوال بسنده می‌کنیم.

قول اول: طبری و دیگران می‌گویند بعد از الیسع ذوالکفل به پیامبری رسید.

قول دوم: ابن کثیر و بعضی دیگر جانشین ایشان را شموئیل می‌دانند.

قول سوم: ابن اثیر می‌گوید: بعد از مدتی که از وفات الیسع گذشت شخصی به نام شمعون زمام امور را به دست گرفت و بعد از آن شموئیل به پیامبری رسید.

قول چهارم: ابن جوزی قائل به این است که: بعد از الیسع جوانی به نام شمعون که از بزرگان بنی اسرائیل بود به روی کار آمد و سپس بعد از آن عیلوق و بعد از آن خداوند اشموئیل را به پیامبری برگزید.

قول پنجم: ابن قتیبه نیز می‌گوید: بعد از الیسع یونس بن متی در منطقه‌ای به نام نینوا ( از شهرهای موصل عراق ) به پیامبری رسید.

 

فرجام پیروان الیسع

ابن جریر می‌نویسد: « پس از غایب شدن الیاس از بنی اسرائیل، خداوند عزوجل الیسع را به پیامبری برگزید. او سالهای متمادی را در نزدشان سپری کرد تا اینکه اجل او فرا رسید و خداوند او را قبض روح کرد. پس از آن، تغییر و تحولات و نابسامانیهای بسیاری برای پیروانش به وقوع پیوست، ولی چون تابوت و بعضی از مواریث آل موسی و آل هارون نزدشان بود ملائکه آن را حمل می‌کردند، هیچ دشمنی تاب مقابله با آنان را پیدا نمی‌کرد و همیشه در جنگها پیروز می‌شدند». ابن جریر در ادامه می‌گوید: « نابسامانیهای پیروان الیسع بعد از بالا رفت و انحرافات آنان خود رسید؛ به گونه‌ای که بسیاری از انبیا را به قتل رساندند. خداوند نیز پادشاهان جبار و ستمگر را بر آنان مسلط کرد؛ به گونه‌ای که بر آنان ظلم می‌کردند و خونشان را می‌ریختند. همچنین خداوند دشمنانشان را نیز بر آنان مسلط کرد البته گاهی که تابوتِ میثاق، همراهشان بود، پیروز می‌شدند؛ با این حال، سرانجام آنان چنین شد که در نبرد با اهل غزوه و عسقلان مغلوب شدند و تابوت را از دست دادند و چون پادشاه بنی اسرائیل از این اتفاق آگاه شد، از شدت ناراحتی گردنش کج و پس از چندی هلاک شد». و بنی اسرائیل همانند گله بدون چوپان بودند؛ تا اینکه خداوند پیامبری به نام شموئیل بر آنان فرستاد.


منابع:

تاریخ الامم و الملوک؛ الکامل فی التاریخ؛ بحار الانوار؛ المنتظم؛ البدایه و النهایه؛ معجم البلدان؛ تفسیر التحریر و التنویر؛ مجمع البیان.

 




نوع مطلب :
برچسب ها : مطالب قرآنی،
لینک های مرتبط :


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : پرواز
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما در مورد انتخاب موضوعات مذهبی برای این وبلاگ چگونه است؟





جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :